Website đi kèm thương hiệu nhỏ có hai phần giá trị khác nhau. Phần thứ nhất là lượt khách tìm đúng tên thương hiệu rồi vào trang: phần này thuộc về cái tên, đã được tính khi định giá thương hiệu. Phần thứ hai là lưu lượng từ những từ khoá chung — người tìm "cách chọn mật ong thật", "quà Tết cho đối tác" rồi gặp bài viết của bạn. Phần này là tài sản riêng của website, cộng thêm được.
Cách quy phần thứ hai ra tiền phổ biến nhất là hỏi: mua số lượt đó bằng quảng cáo thì tốn bao nhiêu, và thứ hạng hiện tại còn giữ được bao lâu sau khi đổi chủ. Bên cạnh đó là phần mã nguồn, nội dung, ảnh — chuyển được hay không tuỳ người bán có thật sự nắm quyền. Bài này đi từng lớp, kèm bảng tính mẫu, số liệu là ví dụ giả định.
Website gồm những lớp nào khi đem bán
Người mua nên tách website thành các lớp để biết mình trả tiền cho cái gì:
| Lớp | Người mua nhận được gì | Câu hỏi phải hỏi |
|---|---|---|
| Tên miền | Địa chỉ khách đã quen | Ai đứng tên, còn hạn bao lâu |
| Mã nguồn hoặc tài khoản nền tảng dựng sẵn | Bộ khung chạy trang | Thuê bao hay tự sở hữu, có chuyển được không |
| Nội dung chữ | Bài viết, mô tả sản phẩm | Ai viết, có sao chép của người khác không |
| Ảnh, video | Hình sản phẩm, hình người dùng | Quyền tác giả, quyền hình ảnh người xuất hiện |
| Thứ hạng và liên kết trỏ về | Lưu lượng tự nhiên | Có mua liên kết, dùng thủ thuật bị phạt không |
| Dữ liệu đơn hàng, tài khoản khách | Lịch sử mua | Có cơ sở pháp lý để chuyển không |
| Tích hợp thanh toán, vận chuyển | Luồng bán hàng chạy sẵn | Hợp đồng gắn pháp nhân người bán, phải ký lại |
Hai lớp cuối thường không chuyển nguyên trạng được: cổng thanh toán và đơn vị vận chuyển ký với pháp nhân người bán, người mua phải ký lại. Dữ liệu khách hàng có quy định riêng, bàn ở bài về danh sách khách. Phần còn lại của bài tập trung vào lớp nội dung, ảnh và thứ hạng — nơi có giá trị riêng và cũng là nơi hay bị thổi phồng.
Tách lượt tìm theo tên khỏi lưu lượng nội dung
Công cụ quản trị website của các công cụ tìm kiếm cho bạn xem danh sách từ khoá mà người dùng gõ trước khi bấm vào trang, kèm số lượt hiển thị và lượt bấm. Đây là nguồn chính để tách hai phần giá trị. Hãy lọc ra mọi từ khoá chứa tên thương hiệu, kể cả viết sai, không dấu, ghép với tên sản phẩm. Phần còn lại là lượt đến từ từ khoá chung.
Ví dụ giả định: một trang mật ong có 9.000 lượt bấm từ tìm kiếm mỗi tháng. Lọc ra, 5.500 lượt đến từ từ khoá có tên thương hiệu, 3.500 lượt từ từ khoá chung như "mật ong thật giả phân biệt", "mật ong cho trẻ mấy tuổi". Chỉ 3.500 lượt này được tính là tài sản riêng của website. 5.500 lượt kia sẽ tìm đến bất cứ trang nào mang tên thương hiệu.
Lưu ý thêm: không phải lượt nào từ từ khoá chung cũng có giá trị như nhau. Người tìm câu hỏi kiến thức thì ít mua ngay hơn người tìm "mua mật ong ở đâu". Một số trang có lưu lượng lớn từ bài viết lan man không liên quan đến sản phẩm — những lượt đó gần như không có giá trị cho người mua thương hiệu, dù số trông đẹp.
Quy lưu lượng từ khoá chung ra tiền
Cách quen thuộc là tính chi phí quảng cáo thay thế: nếu muốn có cùng số lượt bấm từ cùng nhóm từ khoá bằng quảng cáo tìm kiếm, mỗi tháng tốn bao nhiêu. Giá mỗi lượt bấm lấy từ công cụ lập kế hoạch từ khoá của nền tảng quảng cáo, chọn đúng thị trường Việt Nam. Từ khoá thông tin thường rẻ hơn từ khoá mua hàng; nên tính theo từng nhóm, không lấy một giá trung bình chung.
Tiếp ví dụ giả định: 3.500 lượt mỗi tháng, chia 2.800 lượt từ khoá thông tin với giá giả định 1.500 đồng mỗi lượt và 700 lượt từ khoá mua hàng với giá giả định 5.000 đồng. Chi phí thay thế khoảng 7,7 triệu đồng mỗi tháng, tức hơn 92 triệu đồng mỗi năm.
Con số đó chưa phải giá trị. Người mua sẽ hỏi lưu lượng này giữ được bao lâu. Thứ hạng tự nhiên phai dần nếu nội dung không được cập nhật, và có thể sụt khi website đổi chủ, đổi giao diện, đổi tên miền. Một cách tiếp cận thận trọng là tính hai năm, giảm dần mỗi năm, rồi chiết khấu thêm cho rủi ro chuyển đổi — trong ví dụ, năm đầu giữ 80%, năm sau 55%, ra khoảng 125 triệu đồng trước chiết khấu theo thời gian. Mọi tỷ lệ là ví dụ giả định, tuỳ ngành và độ cạnh tranh.
Mã nguồn, nội dung và ảnh: kiểm quyền trước khi tính
Website dựng trên nền tảng thuê bao. Nhiều shop nhỏ dùng nền tảng dựng web có phí hằng tháng. Người bán không sở hữu mã nguồn mà chỉ có tài khoản. Chuyển được hay không tuỳ chính sách nền tảng; có nơi cho đổi chủ tài khoản, có nơi chỉ cho xuất dữ liệu. Giá trị lớp này lúc ấy gần bằng công dựng lại giao diện.
Website thuê công ty làm. Cần đọc hợp đồng làm web: mã nguồn đã giao chưa, có điều khoản giữ quyền không, giao diện có dùng mẫu mua bản quyền chỉ cho một chủ không. Nếu bên làm web vẫn giữ quyền quản trị máy chủ, người mua phải có xác nhận bàn giao trước khi trả tiền.
Nội dung chữ. Bài do nhân viên, cộng tác viên viết cần có thoả thuận về quyền tác giả thuộc thương hiệu. Bài sao chép của trang khác thì không phải tài sản mà là rủi ro: có thể bị yêu cầu gỡ, công cụ tìm kiếm có thể hạ hạng.
Ảnh và video. Ảnh mua từ kho ảnh thường kèm giấy phép cho một bên sử dụng, có thể không chuyển được. Ảnh có người mẫu, khách hàng cần sự đồng ý dùng hình ảnh và nên xem sự đồng ý đó có bao gồm việc chuyển cho chủ mới không. Ảnh sản phẩm tự chụp với quyền rõ ràng là lớp có giá trị chắc nhất, tính theo chi phí chụp lại.
Bảng tính mẫu cho website một thương hiệu mật ong
Ví dụ giả định, website dựng trên mã nguồn tự sở hữu, 60 bài viết, 300 ảnh tự chụp:
| Dòng | Cách tính | Giá trị (ví dụ giả định) |
|---|---|---|
| Lưu lượng từ khoá chung | Chi phí quảng cáo thay thế, hai năm, giảm dần | 125 triệu đồng |
| Chiết khấu rủi ro đổi chủ | Trừ 30% vì có thể sụt hạng khi đổi giao diện, đổi máy chủ | − 37,5 triệu đồng |
| Mã nguồn, giao diện | Chi phí dựng lại tương đương, trừ hao mòn vì giao diện đã cũ | 20 triệu đồng |
| Ảnh tự chụp có quyền rõ | Chi phí chụp lại phần ảnh còn dùng được | 15 triệu đồng |
| Lượt tìm theo tên | Đã nằm trong giá trị thương hiệu | 0 |
| Tổng phần website cộng thêm | 122,5 triệu đồng |
Con số cuối không tính dòng lượt tìm theo tên — đây là điểm mấu chốt để tránh cộng trùng. Nếu người bán định giá cái tên bằng cách so lợi nhuận với hàng không tên, mọi đơn hàng qua website đã được đếm trong phần chênh lệch đó.
Nếu khoản chuyển nhượng phải ghi sổ, kê khai thuế hay đem đi thế chấp, phần tính tay này chỉ là bản nháp; con số chính thức do doanh nghiệp thẩm định giá có thẩm quyền lập.
Giữ lưu lượng sau khi mua: việc người mua phải tính trước
Phần lớn sụt lưu lượng sau thương vụ không đến từ việc đổi chủ mà đến từ những thay đổi người mua tự làm ngay sau đó: đổi giao diện, đổi cấu trúc đường dẫn, gộp website vào trang của công ty mẹ, xoá các bài viết cũ vì thấy "không hợp phong cách". Mỗi thay đổi như vậy làm công cụ tìm kiếm phải đánh giá lại trang, và các bài đang xếp hạng có thể rơi.
Vì thế, nếu người mua trả tiền cho lưu lượng từ khoá chung, họ nên lập kế hoạch giữ: giữ nguyên đường dẫn của các bài đang mang lượt, nếu buộc đổi thì chuyển hướng từng đường dẫn cũ sang đường dẫn mới tương ứng, không dồn tất cả về trang chủ; giữ nội dung bài, chỉ cập nhật thêm thông tin; giữ liên kết nội bộ giữa các bài; theo dõi công cụ quản trị website hằng tuần trong ba tháng đầu.
Đối với người bán, việc này liên quan trực tiếp đến tiền nếu một phần giá được trả dần theo lưu lượng thực tế. Hợp đồng nên ghi: sụt lưu lượng do người mua đổi cấu trúc trang không được tính là lưu lượng không bền. Không có điều khoản này, người bán có thể mất phần trả sau vì những quyết định mình không kiểm soát.
Dấu hiệu lưu lượng không bền mà người mua cần soi
Lưu lượng tự nhiên có thể bị làm đẹp trước khi bán. Những dấu hiệu nên hỏi kỹ:
- Lượt truy cập tăng vọt trong vài tháng gần ngày chào bán, không có bài viết mới tương ứng.
- Phần lớn lượt đến từ một hai bài duy nhất; một lần cập nhật thuật toán là mất.
- Nhiều liên kết trỏ về từ các trang lạ, không cùng chủ đề, có dấu hiệu mua bán liên kết.
- Lượt truy cập lớn từ nước ngoài trong khi thương hiệu chỉ bán trong nước.
- Tỷ lệ thoát rất cao và thời gian trên trang rất thấp, cho thấy người vào không tìm thấy thứ họ cần.
- Người bán chỉ gửi ảnh chụp số liệu thay vì cho xem trực tiếp trong tài khoản quản trị.
Gặp hai dấu hiệu trở lên, người mua nên chỉ tính giá trị lưu lượng ở mức thận trọng hoặc chuyển phần đó sang trả dần theo lưu lượng thực tế sau sáu tháng. Người bán có hồ sơ sạch sẽ thấy cách trả dần này không thiệt, vì lưu lượng thật sẽ tự chứng minh.
Câu hỏi thường gặp
Website không bán hàng trực tiếp, chỉ giới thiệu thì có đáng tiền không?
Có thể, nếu nó đem lại khách liên hệ hoặc đơn sỉ đo được. Nếu không có lưu lượng từ khoá chung và không đo được khách đến từ đó, giá trị chủ yếu là chi phí dựng lại giao diện và nội dung, thường không lớn.
Sao không lấy tổng lượt truy cập nhân một giá cố định cho nhanh?
Vì tổng lượt gồm cả lượt tìm theo tên, lượt nội bộ, lượt máy quét, lượt từ bài lạc chủ đề. Nhân thẳng vừa cộng trùng với giá trị thương hiệu vừa tính cả những lượt không có giá trị cho người mua.
Website cũ nên bán kèm hay để người mua làm mới?
Nếu website có lưu lượng tự nhiên từ khoá chung, nên bán kèm và người mua nên giữ cấu trúc đường dẫn khi làm mới giao diện. Nếu website gần như chỉ có lượt tìm theo tên, người mua làm mới cũng ít mất mát, nên giá phần website thấp.
Người bán có phải giao mật khẩu máy chủ, hosting không?
Có, nếu máy chủ là tài sản đi kèm. Tốt nhất là chuyển tài khoản dịch vụ sang tên người mua hoặc dựng lại trên tài khoản của người mua, rồi người bán xác nhận không còn giữ quyền truy cập. Không nên giao mật khẩu qua tin nhắn.
Thứ hạng tìm kiếm có được cam kết trong hợp đồng không?
Không ai cam kết chắc được thứ hạng vì nó phụ thuộc công cụ tìm kiếm và đối thủ. Thay vào đó, hai bên có thể gắn một phần giá với lưu lượng thực tế đo được sau một thời gian, kèm cam đoan người bán không dùng thủ thuật bị phạt.
Bài viết của cộng tác viên chưa có thoả thuận quyền tác giả thì xử lý sao?
Người bán nên xin văn bản xác nhận chuyển quyền từ cộng tác viên trước khi bán. Nếu không liên lạc được, người mua có thể coi các bài đó là rủi ro, tính thấp hoặc loại khỏi gói và viết lại dần.